shiurimblog

jewish thoughts

Waarom vermoordde Kain zijn broer Abel.

Waarom vermoordde Kain zijn broer Abel.

Deze lezing uit de Torah is van Rabbijn Yehuda Shurpin en ik wil het u niet onthouden. Het is een vertaalde compilatie daarvan. Van sommige onderwerpen wordt de tekst vaak met enige stelligheid aangenomen en verder weinig over gediscussieerd. Dat is jammer. Het Jodendom is één van de weinige religiën waar je kritische vragen over geschreven teksten mag stellen en het recht hebt om daarover desnoods een afwijkende mening te hebben. Dit is één van de eerste lezingen die weer ter sprake komen bij aanvang van het nieuwe Joodse jaar.

De vraag is dus “Waarom vermoordde Kain zijn broer Abel?”Een broedermoord is immers een schokkende gebeurtenis. Het verhaal begint bij de offergaven van Kain. Het betrof hier de fruitoogst van zijn land. Kain was een boer met eigen grond en landerijen.

Abel was een herder. Als offergave bood hij een vetgemeste en eerstgeborene uit zijn kudde aan. G’d accepteerde het offer van Abel, maar niet dat van Kain die daarover zeer verbolgen was. En G’d zei tot hem: “waarom laat je nu je masker vallen. Als je niet de controle over jezelf hervind ligt de zonde op de loer”. De twee broer kwamen elkaar tegen op het veld en Kain vermoordde Abel.

De Torah vertelt niet wat de aanleiding was waarover de twee ruzie met elkaar kregen op het veld. De desbetreffende midrasj geeft wel aanleiding tot het stellen van een aantal vragen die mogelijkerwijs de aanleiding tot de broedermoord zouden kunnen zijn.

Bijvoorbeeld:
Kain: “het land waarop je staat is van mij”
Abel: “de kleding die je draagt is van mijn wol gemaakt, trek het uit”
Kain: “verdwijn ogenblikkelijk van mijn grond”

een andere mogelijkheid is dat ze beiden twistten over de verdeling van de grond en de zich daarop bevindende zaken. De roerende en onroerende zaken zoals we die nu noemen.

Nog een andere mogelijkheid legt de oorzaak bij de vrouwen. Hoe kon het anders.

Volgens de midrasj hadden de broers tweelingzussen waarmee ze ook gehuwd waren. Maar, Abel had nog 2 andere zusters. Dit maakt de verwarring alleen maar groter, want dat geeft aan dat beide broers niet dezelfde vader of moeder hadden. Abel had nog 2 eigen zusters. De twist zou dan gaan over wie recht zou hebben op een extra vrouw*).

Kain was van mening dat dat recht hem toekwam omdat hij de oudste was. Abel deelde die mening niet omdat hij vond dat het zijn zus was en hij er dus recht op had. Hmmm, dit legt een taboe bloot waarover toen kennelijk geen punt van werd gemaakt. Wat een zootje.

Maar de oorzaak kan ook gevonden worden in het feit dat de offergave van de ene wel werd aangenomen en dat van de andere niet. Zo zou Kain zurig hebben kunnen opmerken:

Kennelijk ben jij de favoriet”, waarop Abel weer antwoordde: “dat is niet waar, want de enige reden is dat mijn offergaven gewoon beter waren”.Kain op zijn beurt antwoordde: “kennelijk bestaat er geen beloning of straf op goed en kwaad”. Natuurlijk wel” zei Abel. “De goeden worden beloond en de kwaden afgestraft”.

Dit zijn allemaal redenen om aan te nemen dat deze de aanleiding geweest zouden kunnen zijn van de moord van Kain op zijn broer Abel.

De conclusie die uit deze cryptische midrasj getrokken kan worden is dat:

Of de misdaad nu ging over geld, vrouwen of religie het een belangrijke les is. De mens is verantwoordelijk voor zijn eigen daden. Wees dus nooit jaloers op een ander, want het is aan jouw om aan jezelf te blijven werken en zo een beter mens te worden!

*) In de Torah is geen veto te vinden op polygamie. Het was tot 1950 gebruikelijk dat met name Oosterse Joden met meer dan 1 vrouw gehuwd mochten zijn. Over het algemeen bleef het er bij 2. Vanaf 1959 werd dit automatisch gezien als bigamie. Officiële uitzonderingen komen echter nog steeds voor, vooropgesteld dat hiervoor speciaal toestemming is gegeven door de Beth Din. Voor wie geinteresseerd is kan dit worden opgezocht in de Takkanot ha-Diyyun be-Vattei ha-Din ha-Rabbaniim be-Yisrael, 5720-1960.

%d bloggers liken dit: